ปวดหัวเรื้อรังเมื่อเข้าสู่วัยทอง: ทำความเข้าใจและวิธีรับมือ

เข้าสู่วัยทองทีไร อาการปวดหัวก็เหมือนจะมาเยือนบ่อยขึ้นใช่ไหมคะ? บางทีก็ปวดนานหลายวันติดกัน จนทำงานทำการไม่เป็นสุขเลย เราเข้าใจดีเลยว่ามันทรมานแค่ไหน ยิ่งถ้ามีอาการปวด หัว ไมเกรนบ่อยๆ ด้วยแล้ว ยิ่งน่ากังวล วันนี้เราจะมาคุยกันถึงเรื่องอาการปวดหัวในช่วงวัยทอง พร้อมทั้งวิธีดูแลตัวเองตามหลักแพทย์แผนไทยกันค่ะ

ทำความเข้าใจอาการปวดหัวในวัยทอง

น้องสาวรู้ไหมว่าอาการปวดหัวเรื้อรังที่เกิดขึ้นเมื่อเข้าสู่วัยทองเนี่ย ส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลงอย่างฮวบฮาบเลยนะ ฮอร์โมนตัวนี้มีบทบาทสำคัญหลายอย่างในร่างกายเรา รวมถึงกลไกการทำงานของสมองด้วย พอฮอร์โมนแกว่งหรือลดต่ำลง ร่างกายเราก็ปรับตัวไม่ทัน ทำให้เกิดอาการต่างๆ อย่างปวดหัวขึ้นมาได้ง่ายๆ เลยล่ะ

อาการปวดหัวในวัยทองก็มีหลายแบบนะ ที่พบบ่อยๆ ก็คือ Tension Headache หรือปวดหัวจากความตึงเครียด จะรู้สึกปวดตื้อๆ เหมือนมีอะไรมารัดหัว บางคนก็ปวดหนักไปถึงท้ายทอยเลย. ส่วนอีกแบบที่หนักหนาสาหัสกว่าคือ ไมเกรน หรือที่เรียกว่า อาการไมเกรน นั่นแหละ น้องอาจจะรู้สึกปวดตุบๆ ข้างเดียว หรือสองข้างก็ได้ แถมยังมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น คลื่นไส้ อาเจียน หรือไวต่อแสงและเสียงมาก อันนี้เป็น ปวดหัวไมเกรน ชัดๆ เลย

นอกจากเรื่องฮอร์โมนแล้ว ยังมีปัจจัยกระตุ้นอื่นๆ ที่ทำให้ปวดหัวแย่ลงไปอีก เช่น ความเครียดจากการเปลี่ยนแปลงในชีวิตประจำวัน การพักผ่อนไม่เพียงพอ หรือแม้แต่พฤติกรรมการกินบางอย่าง. พี่เองก็เคยเห็นเพื่อนสนิทในวัยใกล้ๆ กัน เขาเล่าว่าบางทีแค่เครียดเรื่องลูกก็ปวดหัวจนทำงานไม่ได้เลย.

แต่ถ้าน้องมี อาการไมเกรน หรือปวดหัวที่รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือมีสัญญาณเตือนบางอย่างที่ผิดปกติ เช่น ปวดหัวแบบกะทันหันและรุนแรงที่สุดในชีวิต มีไข้ คอแข็ง ตามัว หรือแขนขาอ่อนแรง แบบนี้อย่ารอช้านะ ควรปรึกษาแพทย์แผนปัจจุบันทันทีเลยเพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง.

อาการปวดหัวเรื้อรังเหล่านี้มันส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของเรามากเลยนะ ทำให้เราอ่อนเพลีย หงุดหงิดง่าย ทำกิจกรรมในแต่ละวันได้ไม่เต็มที่ ไม่อยากออกไปไหนเลย ซึ่งอาจจะทำให้สภาพจิตใจแย่ลงตามไปด้วย. เราเข้าใจน้องเลยว่ามันน่าหงุดหงิดขนาดไหนกับ ปวดไมเกรน เนี่ย.

ปวดหัวไมเกรน: ภัยเงียบที่มาพร้อมวัย

เราเชื่อว่าหลาย ๆ คน โดยเฉพาะช่วงวัยทอง น่าจะเคยมีประสบการณ์ "ปวด ไมเกรน" หรืออย่างน้อยก็รู้จักใครสักคนที่เป็น แบบว่าปวดแบบตุบ ๆ บริเวณขมับข้างเดียว หรือบางทีก็ปวดทั้งสองข้างเลยก็มี อาการ "ไมเกรน" ในวัยทองอาจจะแตกต่างไปจากตอนวัยสาวได้นะ อย่างที่คลินิกเราระตินัยเคยมีคนไข้คุณป้าท่านหนึ่ง อายุ 55 ปี เล่าให้ฟังว่าช่วงวัยสาวไม่ค่อยปวดหัวเลย พอเข้า "วัยทอง" กลับมี "อาการ ไมเกรน" บ่อยขึ้น แถมอาการก็คล้าย ๆ กับที่เพื่อนเราเคยเป็นเลยครับ คือ นอกจากปวดหัวแล้ว ยังมี "อาการ ไมเกรน" อื่น ๆ ตามมาอีกเพียบเลย เช่น

• คลื่นไส้ อาเจียน

• แพ้แสง แพ้เสียง

• มองเห็นแสงระยิบระยับ (aura) ก่อน "ปวด ไมเกรน"

• บางครั้งก็รู้สึกเหมือนบ้านหมุน วิงเวียนศีรษะ

ความถี่และความรุนแรงของ "ปวดหัว ไมเกรน" ก็ดูเหมือนจะปรวนแปรไปตามฮอร์โมนด้วยครับ บางคนปวดน้อยลง แต่บางคนกลับปวดถี่ขึ้นและรุนแรงกว่าเดิม เรียกว่าสร้างความทรมานไม่น้อยเลย

แล้วเมื่อไหร่ที่เราควรไปพบแพทย์เฉพาะทาง? ถ้า "อาการ ไมเกรน" ของเราเริ่มรบกวนชีวิตประจำวันอย่างมาก เช่น ปวดจนทำงานไม่ได้ ปวดจนนอนไม่หลับ หรือ "ปวด ไมเกรน" บ่อยกว่า 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ หรือแม้แต่ "ยา แก้ ไมเกรน" ที่เคยใช้ก็เอาไม่อยู่แล้ว ก็ถึงเวลาต้องไปปรึกษาคุณหมอแล้วนะครับ การบันทึกอาการปวดหัว "ไมเกรน" เป็นประจำจะช่วยให้เราเข้าใจรูปแบบของอาการและปัจจัยกระตุ้นได้ดีขึ้นนะครับ ลองทำดูนะ

หลักการดูแลอาการปวดหัวตามแนวทางแพทย์แผนไทย

เราเข้าใจดีเลยว่าอาการปวดหัวเรื้อรัง โดยเฉพาะเมื่อเข้าสู่วัยทอง สร้างความรำคาญใจให้มากแค่ไหน เคยไหมที่อยู่ดีๆ ก็ปวดตุบๆ เหมือนมีใครมาทุบหัว? หรือรู้สึกว่าโลกหมุนจนต้องนอนนิ่งๆ? เพื่อนเราหลายคนเป็นแบบนี้เลยค่ะ บางคนถึงขั้นปวด ไมเกรน จนต้องลางานบ่อยๆ สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจร่างกายของเราเองตามหลักการแพทย์แผนไทย

ตามทัศนะแพทย์แผนไทย อาการปวดหัวนั้นมักเกิดจากการที่ธาตุต่างๆ ในร่างกายเสียสมดุลไป โดยเฉพาะธาตุลม (วาตะ) ธาตุไฟ (ปิตตะ) และธาตุน้ำ (เสมหะ) ที่อาจจะกำเริบหรือหย่อนเกินไป เราต้องมาดูกันว่าสมุฏฐานของอาการปวดหัวที่เราเป็นนั้นเกิดจากอะไร เช่น ปวดหัวไมเกรน เนี่ย ส่วนใหญ่เกิดจากลมปะกัง ซึ่งก็คือลมที่ตีขึ้นเบื้องบนนั่นเองค่ะ

การปรับสมดุลธาตุเป็นหัวใจสำคัญเลยนะคะ อันดับแรกคือการประเมินธาตุเจ้าเรือนของเรา และปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้สอดคล้องกับธาตุนั้นๆ เช่น ถ้าเป็นคนธาตุลมกำเริบง่าย ก็ควรงดอาหารรสจัด หรืออาหารดิบเย็น พยายามนอนให้พอและหลีกเลี่ยงความเครียด เพราะลมที่กำเริบมักจะทำให้ปวดหัว วิงเวียน หรือปวดขมับได้ง่าย

นอกจากนี้ ระบบประสาทและอารมณ์ก็มีบทบาทสำคัญต่ออาการปวดหัวไม่แพ้กันเลย อารมณ์ที่แปรปรวน ความเครียด ความวิตกกังวล ล้วนส่งผลให้ธาตุต่างๆ ในร่างกายกำเริบได้ และถ้าจัดการกับอารมณ์ไม่ดี ก็ยิ่งทำให้ [ไมเกรน] เป็นหนักขึ้นไปอีก เราเคยเห็นคนไข้ท่านหนึ่งอายุ 50 กลางๆ ที่ระตินัยคลินิกมาปรึกษาเรื่องปวดหัวบ่อยๆ พอตรวจดู คุณหมอพบว่าเกิดจากความเครียดสะสมและการนอนไม่พอ ทำให้ลมในกายติดขัด หลังปรับสมุนไพรและพฤติกรรม อาการก็ดีขึ้นมา 70% ภายใน 3 เดือนเลยค่ะ

การดูแลสุขภาพองค์รวมจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อลดอาการปวดหัวเรื้อรัง ไม่ว่าจะเป็นการปรับอาหาร พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกาย ลดความเครียด และที่สำคัญคือปรึกษาแพทย์แผนไทยเพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสม เราเองก็ต้องช่วยหมอด้วยนะ อย่าลืมดูแลตัวเองให้ดีที่สุดค่ะ

สมุนไพรและวิธีการทางธรรมชาติบำบัดสำหรับอาการปวดหัววัยทอง

อาการปวดหัวนี่มันน่ารำคาญเนอะ โดยเฉพาะ "ไมเกรน" ที่ชอบมาพีคช่วงวัยเลข 4 เลข 5 เนี่ย พี่เข้าใจเลยว่ามันทรมานแค่ไหน มันไม่ใช่เรื่องเล็กๆ เลยนะ พี่นึกถึงคนไข้คนหนึ่งเลยจ้ะ เป็นผู้หญิงวัยใกล้ๆ เรานี่แหละ เธอมาบ่นเรื่อง ปวด หัว ไมเกรน รุนแรงจนนอนไม่หลับมาเป็นอาทิตย์ คุณภาพชีวิตแย่ลงไปเลย เคยรู้สึกแบบนี้ไหมจ๊ะ? ว่าปวดจนทำอะไรไม่ได้เลย

สมุนไพรช่วยบรรเทาอาการปวดหัว

พอพูดถึงเรื่อง ไมเกรน อาการ แบบนี้ พี่อยากให้เราลองดูสมุนไพรใกล้ตัวเป็นตัวช่วยแรกๆ ก่อนเลยนะ ของดีๆ ทั้งนั้นเลย โดยเฉพาะถ้าเป็น อาการ ไมเกรน จากฮอร์โมนวัยทอง ลองดูลิสต์นี้นะ:

• รางจืด: ตัวนี้ช่วยลดความร้อนในร่างกาย ถอนพิษไข้ แถมลดการอักเสบได้ดีมากเลย
• บัวบก: ช่วยบำรุงสมองเราให้แจ่มใส คลายเครียด คลายกังวล แล้วก็ช่วยลดการอักเสบ บรรเทาอาการ ปวด ไมเกรน ได้ด้วย
• ขิง: สมุนไพรฤทธิ์ร้อนในครัวเรานี่แหละ ช่วยขับลมได้ดี ใครที่ไมเกรนมาพร้อมกับอาการคลื่นไส้ วิงเวียน ต้องลองเลยจ้ะ

การประคบสมุนไพรและนวดคลายเครียด

นอกจากการกินสมุนไพรแล้ว การดูแลจากภายนอกก็สำคัญมากนะน้องสาว เราเอาสมุนไพรมาทำลูกประคบเย็นเพื่อบรรเทา อาการ ไมเกรน ได้นะ ง่ายนิดเดียวเอง วิธีนี้จะช่วยคลายกล้ามเนื้อตึงๆ แถวต้นคอ บ่า ไหล่ ได้ดีมากเลย หรือจะลองนวดกดจุดตามศาสตร์แพทย์แผนไทยก็ได้ ช่วยปรับลมในตัวเราที่มันติดขัดอยู่ให้เดินสะดวกขึ้น พอเลือดลมดี อาการปวดหัวก็จะเบาลงเอง

การอบสมุนไพรเพื่อผ่อนคลาย

แล้วก็อีกอย่าง...หาเวลาให้ตัวเองไปอบสมุนไพรบ้างนะจ๊ะ มันดีมากเลย การอบตัวจะช่วยขับของเสียออกจากร่างกายทางเหงื่อ ทำให้เรารู้สึกผ่อนคลายสุดๆ ลดความเครียดที่สะสมมาทั้งอาทิตย์ได้เลย นอกจากนี้ ยังช่วยให้เลือดลมไหลเวียนดีขึ้นด้วยนะ ผิวพรรณก็จะสดใสขึ้นไปอีก

ยาสมุนไพรตำรับแพทย์แผนไทย

แต่ถ้าลองวิธีที่พี่บอกมาแล้ว ไมเกรน ยังไม่ดีขึ้น หรือปวดรุนแรงจนรบกวนชีวิตประจำวันจริงๆ พี่ว่าถึงเวลาต้องไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญแล้วล่ะ ลองไปคุยกับ พท.ว. ณรงค์พล คงเจริญ ที่คลินิกดูนะ ท่านจะช่วยดูเรื่อง ยา แก้ ไมเกรน หรือที่เรียกว่า ยา ไมเกรน ตำรับแพทย์แผนไทยที่เหมาะกับธาตุเจ้าเรือนของเราจริงๆ ไม่ใช่ยาชุดสำเร็จรูปนะ พี่หมอณรงค์พลจะปรุงยาให้เฉพาะคนเลย มีค่าตรวจ 300 บาท ส่วนค่ายาก็ตามที่หมอสั่งจ่ายเลยจ้ะ

ข้อควรปฏิบัติและข้อควรระวังเพื่อชีวิตที่ไร้ปวดหัว

สำหรับวัยทองที่ต้องเผชิญกับอาการปวดหัวเรื้อรัง รวมถึง ปวดหัวไมเกรน การดูแลตัวเองเป็นสิ่งสำคัญมากเลยนะน้องสาว เราต้องใส่ใจร่างกายเป็นพิเศษเลยครับ

อย่างแรกเลย การจัดการกับความเครียดและอารมณ์เป็นหัวใจสำคัญ เราเข้าใจดีว่าช่วงวัยทองมีการเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง ทั้งร่างกายและจิตใจ เพื่อนเราคนหนึ่งที่คลินิก เล่าให้ฟังว่าช่วงแรกๆ ที่เข้าวัยทองก็มีอารมณ์แปรปรวนง่าย อาการไมเกรน ก็กำเริบบ่อยมาก เขาเลยหันมาฝึกสมาธิเบื้องต้นวันละ 10-15 นาที สังเกตว่าอาการปวดลดลง 30-40% เลยนะ ลองหาวิธีผ่อนคลายที่เหมาะกับเราดู อาจจะเป็นการฟังเพลงเบาๆ หรือการทำกิจกรรมที่เราชอบก็ได้

ประการที่สอง การพักผ่อนให้เพียงพอและสร้างสุขอนามัยการนอนที่ดีเป็นเรื่องจำเป็นมาก น้องเคยสังเกตไหมว่าถ้าเรานอนไม่พอ ปวดหัวไมเกรน จะมาทันที? เราแนะนำให้จัดห้องนอนให้มืดสนิท เงียบ และอุณหภูมิสบายๆ พยายามเข้านอนและตื่นนอนให้เป็นเวลาเดียวกันทุกวัน แม้วันหยุดก็ตาม การมีนาฬิกาชีวิตที่ดีช่วยได้มากครับ

และแน่นอนว่า การออกกำลังกายสม่ำเสมอเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้เลย มันช่วยให้เลือดลมไหลเวียนดี แต่ต้องเลือกที่เหมาะสมกับวัยนะ เช่น การเดินเร็ว โยคะเบาๆ หรือไทเก๊ก สัก 30 นาที 3-5 ครั้งต่อสัปดาห์ ก็เพียงพอแล้ว อย่าหักโหมจนเกินไปล่ะ

ส่วนเรื่องอาหารการกินก็สำคัญนะ มีอาหารบางอย่างที่เราควรหลีกเลี่ยง เช่น อาหารแปรรูป คาเฟอีน ช็อกโกแลต หรือชีสบางชนิด เพราะอาจกระตุ้น อาการไมเกรน ได้ง่าย แต่มันก็แล้วแต่คนนะ ลองสังเกตตัวเองดูว่าอะไรที่กระตุ้นเรา ส่วนอาหารที่ช่วยบำรุงในวัยทองได้แก่ ธัญพืชไม่ขัดสี ผักใบเขียว ผลไม้สด และโปรตีนจากปลา ซึ่งจะช่วยปรับสมดุลฮอร์โมนได้ พี่หมอเน้นย้ำเลยว่าควรทานยาบำรุงธาตุตามปรึกษา พท.ว. ณรงค์พล คงเจริญ ที่ ระตินัยคลินิกการแพทย์แผนไทย ด้วยนะ

สุดท้าย ห้ามลืมการหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ทำให้เกิด ไมเกรน ไม่ว่าจะเป็นแสงจ้า เสียงดัง กลิ่นฉุน หรือสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงกระทันหัน เราควรพก ยาแก้ไมเกรน ติดตัวไว้เสมอเผื่อกรณีฉุกเฉินครับ การรู้จักและหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นจะช่วยให้เรามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นมากเลยนะ

ถ้ามีข้อสงสัยหรืออยากปรึกษาเพิ่มเติม พี่หมอและทีมงานที่ระตินัยคลินิกการแพทย์แผนไทยก็ยินดีเสมอนะ ติดต่อสอบถามได้ที่ LINE: @ratinai.clinic เลยครับ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ทำไมฉันถึงปวดหัวบ่อยขึ้นเมื่อเข้าวัยทอง?

เกิดจากการเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนเอสโตรเจน และความไม่สมดุลของธาตุในร่างกาย

ยาแก้ไมเกรนที่ใช้อยู่มีผลข้างเคียงกับวัยทองไหม?

ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินผลข้างเคียงและความเหมาะสม โดยเฉพาะยาแผนปัจจุบัน

การนวดแผนไทยช่วยบรรเทาอาการปวดหัววัยทองได้จริงหรือ?

ช่วยปรับสมดุลธาตุ คลายกล้ามเนื้อ และลดความเครียด ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการปวดหัว

มีอาหารอะไรบ้างที่ควรหลีกเลี่ยงในช่วงที่ปวดหัว?

อาหารบางชนิด เช่น คาเฟอีน ชีส ไวน์แดง อาจเป็นปัจจัยกระตุ้นไมเกรนได้

บทสรุป

อาการปวด หัว ไมเกรน หรือปวดหัวเรื้อรังในวัยทองไม่ใช่เรื่องที่เราต้องทนกับมันนะคะ การทำความเข้าใจสาเหตุ การปรับสมดุลร่างกาย และการดูแลตัวเองตามหลักแพทย์แผนไทย สามารถช่วยบรรเทาอาการและทำให้เราใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขขึ้นค่ะ ถ้ามีข้อสงสัยหรือต้องการคำแนะนำเพิ่มเติม หมอยินดีให้คำปรึกษาเสมอค่ะ