คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคเบาหวาน

ปัสสาวะบ่อยโดยเฉพาะกลางคืน หิวน้ำมาก คอแห้ง เหนื่อยง่าย ง่วงหลังอาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ และแผลหายช้า หากมี 2 ข้อขึ้นไปควรตรวจน้ำตาลในเลือด

ใช่ เมื่อ Hyperglycemia เกินเกณฑ์ที่ไตดูดกลับได้ ร่างกายขับน้ำตาลออกทางปัสสาวะพร้อมน้ำ ทำให้ปัสสาวะบ่อยและปริมาณมากโดยเฉพาะตอนกลางคืน

ใช่ หิวน้ำผิดปกติร่วมกับปัสสาวะบ่อยเป็นสัญญาณคลาสสิกของเบาหวาน เกิดจากการเสียน้ำตามน้ำตาลที่ขับออก

อาจเป็นได้ เพราะเซลล์ใช้กลูโคสไม่ได้เต็มที่ ทำให้พลังงานไม่พอ ร่วมกับน้ำตาลสูงทำให้ร่างกายอ่อนล้า

ถ้าเป็นทุกมื้อร่วมกับหิวน้ำ/ปัสสาวะบ่อย ควรตรวจน้ำตาลหลังอาหาร 2 ชั่วโมงและ HbA1c

ใช่ Diabetic Neuropathy ทำให้ปลายเท้า/ปลายมือชา ปวดแสบ ปวดเหมือนถูกเข็มทิ่ม โดยเฉพาะกลางคืน

แผลที่ไม่หายภายใน 2–3 สัปดาห์ อาจสะท้อนว่าน้ำตาลในเลือดสูงเรื้อรัง ทำให้หลอดเลือดและภูมิคุ้มกันบกพร่อง

ใช่ การขาดอินซูลินทำให้ร่างกายต้องสลายไขมัน/กล้ามเนื้อมาใช้ ทำให้น้ำหนักลดเร็วโดยไม่ตั้งใจ

HbA1c คือน้ำตาลที่จับฮีโมโกลบินสะท้อนน้ำตาลเฉลี่ย 2–3 เดือน เกณฑ์เบาหวาน ≥ 6.5% Prediabetes 5.7–6.4%

FPG (Fasting Plasma Glucose) ตรวจหลังอดอาหาร 8 ชม. เกณฑ์เบาหวาน ≥ 126 mg/dL ส่วน OGTT ดูค่าน้ำตาล 2 ชม.หลังดื่มกลูโคส 75 g เกณฑ์ ≥ 200 mg/dL

ภาวะน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติแต่ยังไม่ถึงเกณฑ์เบาหวาน FPG 100–125 หรือ HbA1c 5.7–6.4 หากไม่ปรับพฤติกรรมเสี่ยงเป็นเบาหวานภายใน 5–10 ปี

FPG ต้องอด 8–12 ชม. HbA1c ไม่ต้องอดอาหาร

FPG หรือ HbA1c เป็นหลัก ในกรณีไม่ชัดแพทย์อาจสั่ง OGTT เพิ่ม

ชนิดที่ 1 ยังรักษาให้หายไม่ได้ ส่วนชนิดที่ 2 บางรายเข้าสู่ Remission ได้เมื่อลดน้ำหนัก 10–15% ในระยะต้น

ยาแนวแรกของเบาหวานชนิดที่ 2 ลดการสร้างน้ำตาลจากตับและเพิ่มความไวอินซูลิน ปลอดภัยและกินได้นาน อาจคลื่นไส้ช่วงแรก

เมื่อยากินคุมไม่อยู่ HbA1c สูงเกินเป้านาน 3 เดือน หรือมี Hyperglycemia รุนแรง ในเบาหวานชนิดที่ 1 ต้องใช้ตั้งแต่วินิจฉัย

ส่วนใหญ่ < 7% ผู้สูงอายุที่เสี่ยง Hypoglycemia อาจตั้ง < 8% ผู้ป่วยอายุน้อยอาจตั้ง < 6.5%

ไม่ควรใช้แทน อาจเสริมได้ภายใต้การปรึกษาแพทย์ เพื่อหลีกเลี่ยงปฏิกิริยากับยาแผนปัจจุบัน

ผู้ใช้ยากิน 2–3 ครั้ง/สัปดาห์ ผู้ใช้อินซูลินก่อนอาหาร 3 มื้อ + ก่อนนอน หรือใช้ CGM ต่อเนื่อง

ได้ เลือกข้าว GI ต่ำ เช่น ข้าวกล้อง ข้าวไรซ์เบอร์รี่ ปริมาณ ~1 ทัพพี/มื้อ

ได้ในปริมาณเหมาะสม กล้วยขนาดกลาง 1 ผล = คาร์บ 25–30 g เลือกกล้วยไม่สุกจัด

ฝรั่ง แอปเปิล สาลี่ ส้ม เบอร์รี่ ชมพู่ มะละกอดิบ เลี่ยงทุเรียน ลำไย น้ำผลไม้

น้ำหวาน ชานมไข่มุก ขนมหวาน เบเกอรี่ ของทอด และอาหารแปรรูปสูง

เหมาะกับชนิดที่ 2 บางราย ห้ามทำเองหากใช้อินซูลิน/Sulfonylurea เพราะเสี่ยง Hypoglycemia

ธัญพืชเต็มเมล็ด + โปรตีน + ผลไม้สด เลี่ยงโจ๊ก ข้าวต้มขาว ขนมปังขาว

Diabetic Retinopathy เกิดจากน้ำตาลทำลายหลอดเลือดฝอยจอประสาทตา ระยะลุกลามอาจตาบอด ควรตรวจตา 1 ปี/ครั้ง

เริ่มจาก Microalbuminuria แล้วลุกลามเป็น Diabetic Nephropathy ระยะสุดท้ายต้องฟอกไต ตรวจ Urine ACR ทุกปี

Diabetic Neuropathy ทำให้ชา ปวดแสบ ปวดเข็มทิ่มที่ปลายเท้า/ปลายมือทั้งสองข้าง แย่ลงตอนกลางคืน

DKA พบในชนิดที่ 1 มีกรดคีโตน อาเจียน หายใจเร็วลึก HHS พบในชนิดที่ 2 น้ำตาล > 600 mg/dL ขาดน้ำรุนแรง ทั้งคู่เป็นภาวะฉุกเฉิน

น้ำตาลต่ำมากจนต้องผู้อื่นช่วย อาการ ใจสั่น เหงื่อแตก ชัก หมดสติ พบบ่อยในผู้ใช้อินซูลินหรือ Sulfonylurea

เสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป 2–4 เท่า ควรคุม LDL < 100 ความดัน < 130/80 และพิจารณา Statin